Konfederacja Lewiatan apeluje o intensywną rządową kampanię edukacyjną na temat systemu kaucyjnego. Chce też szybkich korekt w prawie. Jak podkreśla organizacja biznesowa, choć widać już pierwsze sukcesy systemu, projekt mierzy się z rosnącą falą dezinformacji oraz lukami regulacyjnymi.
W opublikowanym na początku marca 2026 roku komunikacie Konfederacja Lewiatan informuje, że Polacy zwrócili już blisko 28 mln opakowań w ramach systemu kaucyjnego. Jak jednak podkreśla, sprawne wdrożenie systemu może być zagrożone ze względu na rosnącą skalę dezinformacji. Początkowe miesiące funkcjonowania systemu kaucyjnego obnażyły dwa główne problemy: braki w świadomości konsumentów oraz niedoskonałości prawne, które uderzają w przedsiębiorców – wskazuje Lewiatan.
Fake newsy obniżają zaufanie
Przedstawiciele organizacji wskazują na potrzebę lepszego informowania konsumentów o zasadach działania systemu. Jak bowiem podkreślają, w przestrzeni publicznej pojawiają się mity i fałszywe narracje, mówiące m.in. o operatorach rzekomo „zarabiających” na nieodebranych kaucjach, celowym utrudnianiu zwrotów czy traktowaniu systemu jako dodatkowego podatku.
„Takie narracje utrudniają wdrażanie systemu i mogą zniechęcać obywateli do korzystania z niego. Dlatego potrzebna jest ponowna, rzetelna i ogólnopolska kampania informacyjna prowadzona przez administrację publiczną we współpracy z operatorami systemu i przedsiębiorcami” – mówi Piotr Mazurek, ekspert Konfederacji Lewiatan.
Jak informowaliśmy, w ostatnich miesiącach system kaucyjny był jednym z najbardziej widocznych tematów w polskich mediach. Z analizy Instytutu Monitorowania Mediów wynika, że od momentu wprowadzenia systemu w październiku 2025 roku o nowych zasadach zwrotu opakowań powstało blisko 99,3 tys. publikacji, których łączny zasięg przekroczył 849,3 mln potencjalnych kontaktów z przekazem. Dane IMM pokazują, że nowa ustawa zainicjowała szeroką debatę społeczną, w której – mimo słusznego, ekologicznego celu – nadal przeważają głosy krytyczne.
Autorzy komentarzy w mediach społecznościowych najczęściej odnosili się do kwestii finansowych, interpretując system jako dodatkowe obciążenie dla konsumentów. Widoczny był także wątek praktyczny. Internauci zwracali uwagę na konieczność przechowywania niezgniecionych opakowań, co często określano „magazynowaniem powietrza”. Mowa była również o chaosie informacyjnym. Komentujący wskazywali na trudności z rozpoznaniem opakowań objętych systemem, niejednolite oznaczenia oraz niejasności dotyczące zasad naliczania i zwrotu kaucji.
Czytaj więcej: „Magazynowanie powietrza”. Jak internauci oceniają system kaucyjny?
Kampania, o którą apeluje Konfederacja Lewiatan, miałaby na celu jasne wytłumaczenie funkcjonowania systemu i mechanizmu obiegu kaucji, informowanie o prawach konsumenta oraz realnych korzyściach środowiskowych, a także przeciwdziałanie dezinformacji pojawiającej się w mediach i internecie.
Przedsiębiorcy proszą o zmiany
Poza walką z dezinformacją biznes zrzeszony w Lewiatanie wskazuje na pilną potrzebę zmian legislacyjnych. Przedsiębiorcy sygnalizują bowiem, że po wprowadzeniu systemu pojawił się szereg trudności, które wymagają uregulowania.
Przedsiębiorcy proponują m.in.:
- zniesienie niektórych obowiązków dla małych sklepów, które tylko pobierają kaucję
- wyłączenie suplementów diety oraz bardzo małych opakowań (do 100 ml)
- wyłączenie sklepów niespożywczych, w tym aptek z obowiązku zbiórki
- zmiany dla eksportujących napoje
- doprecyzowanie zasad dla centrów liczenia i punktów konsolidacji opakowań
Przedsiębiorcy zwracają ponadto uwagę na potencjalne ryzyka związane z proponowaną w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), zmianą definicji powierzchni sprzedaży. Ich zdaniem nowe przepisy mogą niesłusznie nakładać na sprzedawców internetowych takie same obowiązki w ramach systemu kaucyjnego, jak na duże sklepy stacjonarne. W praktyce oznaczałoby to konieczność fizycznego odbierania od klientów pustych opakowań objętych kaucją przez firmy prowadzące sprzedaż online. Zdaniem Lewiatana uderzyłoby to głównie w sektor MŚP – koszty wysyłki kurierskiej pustych opakowań często przewyższą wartość samej kaucji, a dodatkowe emisje spalin ze spedycji zaprzeczą ekologii.
Jak ocenia Konfederacja Lewiatan, system kaucyjny ma potencjał, by realnie poprawić poziom recyklingu w Polsce. „Warunkiem sukcesu jest jednak stabilne otoczenie regulacyjne, sprawna infrastruktura oraz wysoki poziom świadomości społecznej” – podsumowuje Piotr Mazurek. (mb)
Czytaj też: „Zwrotne Realia”: Polski System Kaucyjny rusza z wideopodcastem
