W lutym 2026 roku, w czasie trwających prac międzyresortowych i startujących konsultacji społecznych nad nowelizacją ustawy o pieczy zastępczej, Fundacja Dobrych Inicjatyw rozpoczyna kampanię „Co wynosisz z domu?”. Działania te mają zwrócić uwagę na luki systemowe w przygotowaniu wychowanków placówek do dorosłości i wprowadzić do debaty publicznej perspektywę młodych dorosłych opuszczających domy dziecka.
„Każdego roku ponad 2 tys. młodych ludzi opuszcza w Polsce domy dziecka. Większość z nich nie ma stabilnego mieszkania ani osoby, do której mogliby się zwrócić przy pierwszym życiowym kryzysie. Towarzyszy im tylko pustka” – zwraca uwagę Fundacja Dobrych Inicjatyw.
Jak zauważa organizacja, mimo że proces usamodzielniania jest w Polsce formalnie uregulowany, „w praktyce pomoc systemowa często bywa ograniczona do minimum administracyjnego i jednorazowych świadczeń”. Badania Fundacji Dobrych Inicjatyw pokazują jednak, że to „brak ciągłości wsparcia po opuszczeniu placówki jest podłożem kryzysów w tej grupie, a pierwszy rok po wyjściu z systemu jest najbardziej krytyczny”. Dochodzi bowiem wówczas do kumulacji problemów mieszkaniowych, finansowych i emocjonalnych, z których wiele wynika ze zderzenia sposobu funkcjonowania w placówce z realiami samodzielnego codziennego życia.
Osamotnienie i pustka
Jak wynika z badań fundacji z lat 2023–2026, młodym dorosłym opuszczającym pieczę zastępczą towarzyszą osamotnienie i pustka. „Ich trudności nie wynikają z braku chęci czy ambicji, lecz z braku odpowiedniego zaplecza — kompetencyjnego, materialnego i relacyjnego. Są też pozbawieni „niewidzialnego kapitału”, który wielu z nas wynosi z domu: wiedzy, kontaktów i codziennych umiejętności potrzebnych w dorosłym życiu” – czytamy w komunikacie.
Co więcej, badania FDI pokazują rozbieżności między założeniami systemu a realnym doświadczeniem młodych dorosłych, chociażby na etapie szukania pracy. Tylko 12 proc. usamodzielnionych uważa, że otrzymało pomoc w tym aspekcie, podczas gdy 54 proc. pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych deklaruje, że takie wsparcie jest zapewniane (Raport „Start w dorosłość”, 2023). Jak zaznacza fundacja, to pokazuje, że przewidziane przez system wsparcie nie odpowiada na realne potrzeby.
Głos usamodzielnionych
Kampania FDI „Co wynosisz z domu?” rozpoczęła się w momencie trwania konsultacji międzyresortowych dotyczących zmian w systemie pieczy zastępczej i tuż przed konsultacjami społecznymi. Akcja ma stanowić społeczną interwencję, która do debaty publicznej o kształcie systemu wprowadza perspektywę młodych dorosłych opuszczających domy dziecka.
W ramach kampanii powstał spot, obrazowo pokazujący omawiany problem. Premierze towarzyszy także raport „Kto zapyta, jak się masz?”, w którym głos oddano wychowankom instytucjonalnej pieczy zastępczej. Publikacja, która ukaże się na początku marca, będzie zbiorem ich doświadczeń z procesu usamodzielniania.
Fundacja podkreśla w kampanii, że każdy może pomóc w przezwyciężaniu wyzwań, z jakimi mierzą się młodzi dorośli z doświadczeniem instytucjonalnej pieczy zastępczej i podzielić się z nimi tym, co sam wyniósł z domu. Dzięki wsparciu darczyńców i partnerów Fundacja Dobrych Inicjatyw realizuje programy, które uzupełniają braki systemowe: zapewnia bezpieczne mieszkanie, wsparcie terapeutyczne i towarzyszenie w pierwszych, najtrudniejszych latach. Organizacja angażuje się ponadto w działania systemowe, by zmieniać zasady, które dziś pozostawiają młodych bez ciągłości wsparcia. W związku z tym FDI zachęca do przekazywania na jej rzecz 1,5% podatku.
Materiały kampanii oraz informacje o możliwości wsparcia zmian systemowych prowadzonych przez FDI dostępne są na stronie Fundacji. (mb)
