Nowoczesne technologie i sztuczna inteligencja stały się narzędziem w rękach przestępców. Najbardziej narażoną na oszustwa grupą są seniorzy. Aby zwiększyć bezpieczeństwo starszych osób, Małopolski Urząd Wojewódzki zainaugurował kampanię społeczną „Ustal z Babcią hasło”. Ma ona uświadomić społeczeństwo, że istnieją proste sposoby, które mogą być skuteczne w walce z oszustami. Jednym z nich jest ustalenie rodzinnego hasła umożliwiającego szybką weryfikację tożsamości rozmówcy.
Statystyki są alarmujące i pokazują rosnącą skalę problemu. Zgodnie z danymi Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie, w 2025 roku ofiarą oszustwa padło 450 osób na łączną kwotę ponad 14,2 mln zł. 313 z nich miało 65 lat lub więcej. Seniorzy zostali oszukani na ponad 10,1 mln zł. W 2024 roku poszkodowanych było 451 na łącznie niemal 19,8 mln zł, w tym 281 osób w wieku 65+. Straty seniorów wyceniono na prawie 16,7 mln zł.
Przestępcy opierają swoje działania na wywoływaniu silnego stresu i presji czasu. Wykorzystują tzw. metodę na legendę, podszywając się pod policjantów, prokuratorów lub członków rodziny. Wykorzystują przy tym sztuczną inteligencję, która pozwala na imitowanie głosów bliskich osób. Informują o rzekomych tragicznych wypadkach i natychmiast proszą o pieniądze.
Skuteczną barierą dla takich manipulacji ma być krótkie hasło: słowa lub całego zdania, które będzie znane jedynie rodzinie. Pozwala ono na błyskawiczną weryfikację tożsamości rozmówcy podczas podejrzanego połączenia telefonicznego.
Kampania stawia na współpracę pokoleń i angażuje młodzież jako cyfrowych przewodników. Uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych najlepiej rozumieją mechanizmy nowych technologii. Po feriach zimowych małopolskie placówki otrzymają materiały edukacyjne oraz gotowe scenariusze lekcji wychowawczych. Nauczyciele przeprowadzą zajęcia o bezpieczeństwie, a młodzi ludzie zostaną zachęceni do ustalenia haseł ze swoimi dziadkami. Akcja obejmuje również działania w internecie z wykorzystaniem hashtagu „#UstalHasło”.
Policja w Małopolsce od lat prowadzi intensywne działania profilaktyczne. W 2025 roku funkcjonariusze wzięli udział w ponad 1,4 tys. spotkań, w których uczestniczyło prawie 34 tys. osób.
Inicjatorka kampanii, wicewojewoda Elżbieta Achinger, podkreśla, że świadomy senior jest bezpieczniejszy. Projekt wspierają także przedstawiciele kuratorium oświaty oraz eksperci do spraw polityki senioralnej. Wspólne działania różnych instytucji mają na celu powstrzymanie przestępców i ochronę dorobku życia osób starszych. W świecie zdominowanym przez technologię to właśnie szczera rozmowa z bliskimi okazuje się najlepszym zabezpieczeniem.
Akcja jest odpowiedzią na ogólnopolską kampanię Departamentu Polityki Senioralnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów „Rodzinne hasło”. (ao)
