Wielka Brytania wdrożyła przełomowe przepisy mające na celu ochronę dzieci przed ekspozycją na treści promujące żywność o wysokiej zawartości tłuszczu, cukru i soli. Aby to osiągnąć, wprowadzono ograniczenia dotyczące emisji takich materiałów zarówno w internecie, jak i w telewizji.
Inicjatywa ta stanowi fundament rządowej strategii mającej na celu wychowanie „najzdrowszego pokolenia w historii kraju”.
Zgodnie z nowymi regulacjami, w sieci promocja tych produktów jest całkowicie zakazana przez całą dobę. W telewizji natomiast spoty dotyczące niezdrowego jedzenia mogą pojawiać się na ekranach dopiero po godzinie 21:00.
Władze szacują, że zmiana ta pozwoli zmniejszyć roczne spożycie kalorii przez brytyjskie dzieci o nawet 7,2 mld. Według oficjalnych prognoz, nowe przepisy mogą uchronić około 20 tys. młodych ludzi przed otyłością, co w perspektywie długoterminowej przyniesie systemowi ochrony zdrowia oszczędności rzędu 2 mld funtów.
Z przedstawionych przez brytyjski rząd danych wynika, że reklamy mają wpływ na to, co i kiedy jedzą dzieci, kształtując ich preferencje od najmłodszych lat oraz zwiększając ryzyko otyłości i chorób z nią związanych. Tymczasem ponad jedna trzecia uczniów kończących szkołę podstawową w Anglii boryka się z nadwagą, a próchnica zębów pozostaje głównym powodem hospitalizacji najmłodszych.
Ministra Zdrowia Ashley Dalton podkreśla, że priorytetem jest przesunięcie akcentu z leczenia chorób na skuteczne zapobieganie. „Obiecaliśmy zrobić wszystko, aby każde dziecko miało najlepszy i najzdrowszy start w życiu” – zauważa Dalton.
Egzekwowaniem nowych zasad zajmuje się Advertising Standards Authority (ASA). Organ ten monitoruje trzynaście kategorii produktów objętych restrykcjami. Restrykcje dotyczą nie tylko oczywistych słodyczy, ale również produktów takich jak słodzone płatki śniadaniowe czy niektóre rodzaje gotowych kanapek, o ile przekraczają one normy zawartości składników odżywczych.
Jak informuje portal theguardian.com, brytyjski przemysł reklamowy przygotowywał się do tych zmian już od października 2025 roku. Dzięki temu po raz pierwszy w historii w świątecznych kampaniach telewizyjnych tradycyjne słodycze i desery były zastępowane owocami oraz warzywami.
Mimo surowych reguł, eksperci cytowani przez źródło wskazują na pewne luki w systemie, które mogą osłabić wpływ nowych regulacji. Firmy mają prawo do emitowania reklam samej marki, pod warunkiem, że nie pokazują w nich konkretnych, zakazanych produktów.
Przykładem jest słynna reklama czekolady z bębniącym gorylem, która może pojawić się w telewizji przed godziną 21:00, dopóki na ekranie nie widać batoników. Działacze na rzecz zdrowia publicznego obawiają się, że taka swoboda pozwoli gigantom branży spożywczej na utrzymanie silnej obecności w świadomości młodych odbiorców – czytamy.
Kolejnym wyzwaniem jest zmiana strategii wydatków reklamowych wielkich koncernów. Przytaczany przez źródło raport Food Foundation wskazuje, że firmy spożywcze masowo przenoszą budżety na reklamę zewnętrzną, taką jak billboardy i plakaty. W latach 2021–2024 wydatki na ten cel wzrosły o 28 proc., a liderem tych inwestycji stał się McDonald’s. Reklamy zewnętrzne podlegają ograniczeniom jedynie w bliskim sąsiedztwie szkół i centrów rekreacji, co zdaniem krytyków pozostawia przestrzeń do manipulacyjnego marketingu w innych miejscach publicznych – dowiadujemy się.
Rząd uzupełnia zakaz reklam szeregiem innych działań prozdrowotnych, w tym rozszerzeniem podatku od napojów słodzonych o napoje mleczne. Wprowadzono także zakaz sprzedaży napojów energetycznych z wysoką zawartością kofeiny osobom poniżej 16. roku życia oraz program nadzorowanego szczotkowania zębów dla najmłodszych w przedszkolach.
Choć nowe przepisy są wynikiem prac trwających od 2020 roku, ich ostateczne wdrożenie w styczniu 2026 roku uznaje się za światowy kamień milowy w dziedzinie zdrowia publicznego. Aktywiści zapowiadają jednak, że nie spoczną w dążeniach do całkowitego zakazu marketingu niezdrowej żywności skierowanego do dzieci. Podkreślają, że obecne zmiany to jedynie pierwszy krok w procesie usuwania szkodliwych bodźców z otoczenia, w którym dorastają przyszłe pokolenia. (ao)
Źródło: gov.uk, Landmark junk food ad ban to protect kids’ health, 5.01.2026/ theguardian.com, Ban on TV junk food advertising before 9pm comes into force in UK, Mark Sweney, 5.01.2026
