4 września 2026 roku zainaugurowano ogólnopolską kampanię społeczno-edukacyjną „Dobry smak zaczyna się w Polsce. Nie marnuję, wybieram odpowiedzialnie”. Jej celem jest kształtowanie odpowiedzialnych postaw konsumenckich oraz promowanie lokalnych produktów.
Inicjatywa łączy działania szkoleniowe skierowane do placówek oświatowych z dialogiem biznesu, nauki i administracji. Kampania ma na celu zmianę nawyków konsumentów w zakresie zarządzania żywnością oraz wsparcie rodzimej produkcji.
Okazuje się bowiem, że polskie gospodarstwa domowe odpowiadają za 60 proc. z 4,8 mln ton żywności marnowanej rocznie w kraju. Mimo że 57 proc. badanych deklaruje wiedzę na temat sposobów ograniczania strat jedzenia, codzienne nawyki nie odzwierciedlają tych zapewnień – pokazuje badanie agencji Norstat Polska, będącej partnerem kampanii.
Statystyki dotyczące strat żywności w domach
Zaledwie 31 proc. respondentów przygotowuje listę zakupów i konsekwentnie się jej trzyma. 62 proc. respondentów jako główny powód marnowania żywności podaje zepsucie produktów. Najczęściej wyrzucane kategorie to owoce (48 proc.), warzywa (45 proc.) oraz pieczywo (41 proc.). Blisko połowa Polaków (45 proc.) przyznaje, że kupiona żywność psuje się przed wykorzystaniem co najmniej raz w miesiącu, a 47 proc. równie często wyrzuca resztki posiłków.
Badanie pokazało także znaczne różnice pokoleniowe: osoby powyżej 62. roku życia dwukrotnie rzadziej deklarują marnowanie żywności niż młodsi konsumenci, mimo że to grupa 18–29 lat częściej miała kontakt z materiałami edukacyjnymi na ten temat (61 proc. wobec 44 proc.).
Jednocześnie większość badanych ma świadomość, jak duże znaczenie mają dobre wzorce. 83 proc. uważa bowiem, że ważne jest dawanie przykładu dzieciom, domownikom, rodzinie i znajomym, jak nie marnować żywności. 69 proc. wierzy, że dzięki ograniczeniu marnowania żywności we własnym domu może realnie wpływać na środowisko i świat.
Postawy konsumenckie i rola dostawców
Badanie wskazuje na potencjał zakupów lokalnych. 38 proc. respondentów deklaruje wybór polskiego produktu nawet wtedy, gdy jest droższy od zagranicznego odpowiednika, a 30 proc. zrobi to przy jednakowej cenie. Najczęściej idzie za tym chęć wsparcia polskich producentów i rolników – tak deklaruje 43 proc. badanych. Aż 88 proc. respondentów uznaje szacunek do żywności i pracy osób, które ją wytworzyły, za ważny powód ograniczania jej marnowania.
Jak z kolei podkreślają przedstawiciele sieci handlowych i producentów, lokalne produkty gwarantują krótszy łańcuch dostaw, a to pomaga optymalizować przechowywanie i redukować straty oraz ograniczać emisję CO2. Te wątki również będą przedmiotem kampanii.
Do głównych założeń akcji należą:
- Edukacja konsumentów: kształtowanie świadomych decyzji zakupowych oraz nauka właściwego przechowywania produktów z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
- Promocja polskiej żywności: zachęcanie do wyboru lokalnych artykułów, co skraca łańcuchy dostaw i ogranicza ślad węglowy związany z transportem.
- Budowanie nawyków od najmłodszych lat: przekazywanie dobrych wzorców dzieciom i młodzieży przez angażowanie domowników oraz środowiska szkolnego.
- Wypracowanie rozwiązań sektorowych: współpraca sieci handlowych, producentów i administracji w celu ograniczania strat w całym łańcuchu dostaw.
Zaplanowane działania
Inicjatywa obejmie m.in. bezpośrednie działania edukacyjne i aktywizujące, takie jak warsztaty dla nauczycieli. 11 września w Auli Kryształowej SGGW w Warszawie odbędzie się bezpłatne szkolenie „Od nauczyciela, który mówi, do ucznia, który działa”, które poprowadzi dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska. Powstaną także materiały dydaktyczne – scenariusze lekcji dostosowanych do różnych grup wiekowych, od zerówek po szkoły ponadpodstawowe. Zaplanowano także konkurs dla uczniów we współpracy z Instytutem Nauki o Żywieniu Człowieka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Kampania zakłada także dialog międzysektorowy z udziałem ekspertów, naukowców oraz przedstawicieli biznesu (m.in. Jeronimo Martins Polska, Media Markt) i organizacji branżowych (POHiD). Efektem tych prac będzie opracowanie „Raportu Dobrych Praktyk i Rekomendacji w obszarze niemarnowania żywności”. Dokument zostanie przetłumaczony na języki obce i skierowany do dystrybucji międzynarodowej. (mb)
