Spór między kierownictwem Polskiej Agencji Kosmicznej a astronautą Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim nabiera coraz większego rozgłosu. Prezes POLSA dr Marta Wachowicz skierowała do członków rządu i Rady Agencji pismo, w którym domaga się podjęcia działań mających powstrzymać astronautę od publicznego komentowania działalności POLSA, projektów strategicznych oraz kwestii związanych z bezpieczeństwem państwa. Do treści dokumentu dotarł TVN24+. Na doniesienia medialne szybko odpowiedział Sławosz Uznański-Wiśniewski – podaje rp.pl.
Nadzorujące agencję Ministerstwo Finansów potwierdziło już otrzymanie dokumentu i zapowiedziało jego analizę podczas czerwcowego posiedzenia Rady POLSA.
Kontrowersje wokół IRIS2
Jak donosi rp.pl, źródłem napięć miało być zamknięte posiedzenie Rady POLSA z 11 maja 2026 roku, w którym Sławosz Uznański-Wiśniewski brał udział jako gość. Z dokumentów przywołanych przez agencję wynika, że astronauta krytycznie odniósł się do udziału Polski w europejskim programie bezpiecznej łączności satelitarnej IRIS2. Miał też sugerować, że projekt „nie służy państwu polskiemu, lecz rządom Niemiec i Francji”. TVN24+ zaznacza jednak, że nie dysponuje nagraniem, które potwierdzałoby dokładny przebieg tej wypowiedzi.
Źródło wyjaśnia, że IRIS2 to unijny program budowy systemu łączności satelitarnej o wartości 10,6 mld euro. W jego ramach ma powstać konstelacja 290 satelitów, które zostaną umieszczone na orbicie do 2029 roku. Projekt ma wzmocnić bezpieczeństwo i niezależność komunikacyjną Unii Europejskiej, przy czym kluczową rolę w jego realizacji odgrywają firmy z Niemiec i Francji.
W piśmie z 19 maja 2026 roku prezes POLSA wezwała do „niezwłocznego podjęcia zdecydowanych działań” wobec astronauty. Dr Marta Wachowicz podkreśliła, że sama kariera astronautyczna nie daje, jej zdaniem, podstaw do oceny strategicznych obszarów funkcjonowania agencji. Zwróciła też uwagę, że publiczne kwestionowanie projektów związanych z bezpieczeństwem technologicznym może osłabiać społeczne i polityczne poparcie dla europejskiej odporności w tym obszarze – dowiadujemy się.
Astronauta odpowiada
Sławosz Uznański-Wiśniewski odpowiedział na zarzuty POLSA. W mediach społecznościowych opublikował oświadczenie, w którym zaznaczył, że „nie może odnieść się do treści listu napisanego przez Panią Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej Martę Wachowicz, ponieważ go nie otrzymał”, a wszelkie informacje pozyskał z doniesień medialnych.
Jak wyjaśnił astronauta, uważa działania prezes agencji za „próbę cenzury, marginalizowania i uciszania głosów krytycznych wobec braku strategicznych kompetencji i zaniechań Prezes POLSA, które mogą osłabiać pozycję Polski w sektorze kosmicznym”. Podkreślił, że jego słowa dotyczące programu IRIS2 zostały wyrwane z kontekstu. Jak tłumaczy, chodziło mu wyłącznie o to, że z powodu ograniczonych kompetencji polskich firm w budowie satelitów telekomunikacyjnych większość środków z programu trafi do przedsiębiorstw z Niemiec i Francji. Jednocześnie zaznaczył, że popiera europejską współpracę kosmiczną oraz rozwój programu IRIS2.
Uznański-Wiśniewski przypomniał, że podczas posiedzenia Rady POLSA zadawał pytania dotyczące funkcjonowania agencji w latach 2025–2026. Wskazywał m.in. na niskie tempo wydatkowania środków przekazanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii (poniżej 38 proc.) oraz brak wniosku o dotacje celowe na działalność merytoryczną w 2026 roku. Pytał także o likwidację Departamentu Informacji i Promocji oraz zwolnienie rzeczniczki POLSA tuż przed startem polskiej misji na ISS.
Zwracał również uwagę na opóźnienia w realizacji Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej, które mogą grozić utratą finansowania z KPO. Wspominał też o ograniczonym udostępnieniu materiałów z misji Axiom-4 oraz sygnałach od pracowników dotyczących możliwych naruszeń praw pracowniczych. „Brak merytorycznych odpowiedzi Prezes POLSA na te pytania budzi poważny niepokój. To sytuacja niekorzystna dla polskich firm i instytucji, które mogą napotykać trudności w realizacji swoich projektów i planowaniu dalszego rozwoju” – poinformował Sławosz-Uznański.
„Wielokrotnie, działając pro publico bono, oferowałem POLSA swoje wsparcie, doświadczenie i ekspertyzę w zakresie strategicznych kierunków rozwoju polskiego sektora kosmicznego. Chcę również podkreślić, że nie reprezentuję POLSA i nie mam ambicji występowania w imieniu Agencji. Jako polski astronauta wspieram całym sercem polski sektor kosmiczny, spotykając się z instytucjami publicznymi – polskimi jak i europejskimi, związkami pracodawców i przedstawicielami środowiska kosmicznego” – dodał kosmonauta.
Nie mogę odnieść się do treści listu napisanego przez Panią Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej Martę Wachowicz, ponieważ go nie otrzymałem. Na podstawie doniesień prasowych, odbieram jednak żądanie dla mnie zakazu wypowiedzi przez Prezes POLSA jako próbę cenzury, marginalizowania… pic.twitter.com/bUrhaUBHmX
— Sławosz Uznański-Wiśniewski (@astro_slawosz) May 22, 2026
Jak informuje źródło, w ostatnich tygodniach Uznański-Wiśniewski wielokrotnie publicznie krytykował tempo rozwoju polskiego sektora kosmicznego. Wypowiadał się m.in. podczas konferencji Impact’26 w Poznaniu, Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach oraz na antenie TVN24 BiS. Jednym z najgłośniejszych zarzutów był brak merytorycznej reprezentacji POLSA podczas marcowego spotkania państw uczestniczących w programie Artemis Accords w Waszyngtonie.
Polska Agencja Kosmiczna wyjaśniała wcześniej, że ze względu na krótki czas zaproszenia kraj reprezentowali przedstawiciele ambasady RP w Waszyngtonie – czytamy. (ao)
Źródło: rp.pl, Knebel dla astronauty. POLSA chce uciszyć Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, Przemysław Malinowski, 22.05.2026/ Zdjęcie główne: facebook.com/slawosz.uznanski
