Organizacje zrzeszające artystów zawiązały koalicję „Mój głos. Moja własność”. Domagają się pilnych regulacji prawnych chroniących aktorów głosowych i dubbingowych oraz lektorów przed niekontrolowanym rozwojem generatywnej sztucznej inteligencji.
Jak czytamy w oficjalnym stanowisku, rozwój narzędzi AI bez odpowiednich zabezpieczeń prowadzi do systemowego naruszania dóbr osobistych i praw pokrewnych twórców.
Zagrożenia dla rynku dubbingowego i lektorskiego
Organizacje zaznaczają, że dynamiczny rozwój generatywnej sztucznej inteligencji stwarza ryzyko całkowitego zastąpienia pracy twórczej automatami. Koalicja, w skład której wchodzą Związek Artystów Scen Polskich (ZASP), Związek Zawodowy Twórców Dubbingu (ZZTD) oraz Związek Zawodowy Aktorów Polskich (ZZAP), zwraca uwagę na proces tworzenia syntetycznych kopii głosów bez wiedzy i zgody wykonawców. Brak transparentności w trenowaniu modeli AI uderza w dorobek zawodowy lektorów, traktując ich głos jak plik danych, a nie element tożsamości.
Eksperci ostrzegają przed wypieraniem profesjonalnych wykonawców przez technologię. Jak wskazują, skutkuje to spadkiem jakości produkcji oraz presją na zaniżanie stawek. Jan Tomaszewicz, prezes ZASP, podkreśla, że państwo nie może pozostać bierne wobec nadużyć, a niezbędne są jasne przepisy gwarantujące twórcom prawo do decydowania o wykorzystaniu ich wizerunku dźwiękowego.
Precedens prawny w walce z deepfake
Symbolem walki o prawa artystów stał się proces lektora Jarosława Łukomskiego przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Sprawa dotyczy bezprawnego wykorzystania cyfrowego modelu jego głosu w reklamie producenta z branży wodno-kanalizacyjnej bez wiedzy lektora. Jak podkreśla branża, wyrok w tej sprawie może wyznaczyć nowe standardy odpowiedzialności za wykorzystanie technologii deepfake w komercyjnych kampaniach reklamowych.
Czytaj więcej: Rusza pierwszy w Polsce proces o kradzież głosu z wykorzystaniem AI
Branża sprzeciwia się również generowaniu audiobooków, które kopiują nie tylko barwę głosu, ale i indywidualny warsztat interpretacyjny aktorów. Według koalicji kradzież głosu na skalę komercyjną jest realnym zagrożeniem, które wymaga systemowej odpowiedzi ze strony władzy ustawodawczej i sądowniczej.
Kluczowe postulaty akcji „Mój głos. Moja własność”
W celu ochrony rynku i praw twórców koalicja sformułowała listę postulatów skierowanych do decydentów:
- Obowiązek uzyskania zgody na każde wykorzystanie głosu przez narzędzia AI.
- Pełna transparentność źródeł danych wykorzystywanych do trenowania modeli generatywnych.
- Obowiązkowe oznaczanie produkcji, w których wykorzystano AI.
- Prawo do usunięcia danych głosowych z systemów sztucznej inteligencji.
- System zachęt dla producentów (dotacje, ulgi podatkowe) korzystających z pracy ludzi zamiast narzędzi AI.
Organizacje apelują o etyczny rozwój technologii, który nie odbywa się kosztem twórców. Koalicja liczy również na wsparcie środowiska dziennikarskiego, które – jak zaznacza – jest w podobnym stopniu narażone na negatywne skutki ekspansji generatywnej sztucznej inteligencji. (mb)
