Raport „The Homogenizing Effect of Large Language Models on Human Expression and Thought” autorstwa Zhivara Souratiego, Alirezy S. Ziabari i Mortezy Dehghaniego pokazuje, że sztuczna inteligencja może wpływać na sposób myślenia i wyrażania myśli. Zamiast wspierać różnorodność językową i indywidualny styl, duże modele językowe coraz częściej ujednolicają formę tekstów, sprawiając, że stają się one do siebie podobne.
Autorzy raportu, opublikowanego w czasopiśmie „Trends in Cognitive Sciences”, zaznaczają, że efekt ten może mieć poważne konsekwencje dla kreatywności, sposobu myślenia i postrzegania świata.
Język zaczyna się ujednolicać
Z LLM-ów, takich jak popularne chatboty, korzystają dziś setki milionów użytkowników. Ponieważ wiele osób używa tych samych narzędzi, język stopniowo się ujednolica
Badanie pokazuje, że teksty generowane lub poprawiane przez AI stają się do siebie coraz bardziej podobne – zarówno pod względem słownictwa, jak i znaczenia. Zacierają się indywidualne cechy autorów, takie jak styl, osobowość czy sposób wyrażania emocji.
Jak wskazują autorzy raportu, ma to również mniej oczywiste konsekwencje. W przeszłości pewne cechy języka, na przykład błędy czy uproszczenia, mogły sygnalizować problemy zdrowotne, w tym wczesne objawy chorób neurologicznych. Automatyczne „wygładzanie” tekstu przez AI może takie sygnały usuwać.
Świat widziany z jednej perspektywy
Autorzy badania zwracają także uwagę na inny aspekt: duże modele językowe nie są neutralne. Odpowiedzi LLM-ów często odzwierciedlają wartości i sposób myślenia typowe dla zachodnich, zamożnych i dobrze wykształconych społeczeństw.
Badania pokazują, że nawet przy ustawieniach zwiększających różnorodność odpowiedzi modele generują wypowiedzi stosunkowo jednorodne i zbliżone do dominującego punktu widzenia. Próby „wcielania się” w różne grupy społeczne często prowadzą przy tym do uproszczeń lub utrwalania stereotypów.
Co więcej, kontakt z AI może wpływać na samych użytkowników. Osoby piszące z pomocą modeli językowych mają tendencję do przejmowania ich sposobu argumentacji i patrzenia na świat – często zupełnie nieświadomie.
Myślenie pod dyktando algorytmu
Wpływ AI nie ogranicza się wyłącznie do języka i opinii. Dotyczy także samego procesu myślenia. LLM-y często prowadzą użytkownika krok po kroku przez tok rozumowania. Choć bywa to pomocne, może też ograniczać inne, bardziej intuicyjne lub kreatywne sposoby rozwiązywania problemów.
Z badania wynika, że takie podejście sprzyja ujednoliceniu sposobów myślenia. Zamiast różnorodnych strategii pojawia się jeden dominujący schemat. Dodatkowo użytkownicy często akceptują podpowiedzi AI bez większej refleksji. Z czasem może to prowadzić do oddawania części kontroli nad własnym myśleniem systemom komputerowym – zwracają uwagę autorzy raportu.
AI negatywnie wpływa na pracę mózgu
Pierwsze analizy sugerują, że korzystanie z AI podczas pisania wpływa także na aktywność mózgu. W porównaniu z samodzielnym tworzeniem tekstu obserwuje się mniejsze zaangażowanie procesów związanych z pamięcią i koncentracją. Użytkownicy rzadziej zapamiętują informacje i mniej utożsamiają się z własnymi tekstami. (ao)
Czytaj też: AI na rynku pracy: nie boimy się technologii i szukamy ekspertów
O badaniu:
Autorzy raportu przeprowadzili szeroki przegląd badań z zakresu językoznawstwa, psychologii i informatyki. Skupili się na trzech obszarach: języku, perspektywie oraz sposobach rozumowania. Analiza obejmowała m.in. badania nad generowanymi tekstami, symulacjami opinii oraz eksperymentami z udziałem użytkowników współpracujących z AI. Na tej podstawie oceniono, jak modele językowe wpływają na różnorodność ludzkiego myślenia.
