Wielka Brytania potrzebuje nowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji wykorzystywanej w publicznym systemie ochrony zdrowia NHS oraz innych placówkach medycznych. Apeluje o to Agencja ds. Leków i Produktów Ochrony Zdrowia (MHRA), odpowiedzialna za regulację wyrobów medycznych oraz dopuszczanie leków do obrotu w UK. Instytucja opublikowała 44 zalecenia dotyczące zmian w obowiązujących przepisach, odpowiadających na rosnącą rolę AI w medycynie. Dokument przygotowała niezależna komisja na podstawie opinii ponad 12 tys. osób, w tym pacjentów i pracowników medycznych – donosi bbc.com.
Przepisy wymagają zmian
Lawrence Tallon, szef MHRA, przewiduje, że sztuczna inteligencja wkrótce stanie się elementem codziennej opieki zdrowotnej w NHS. W praktyce oznacza to, że pacjenci będą coraz częściej spotykać się z jej zastosowaniem podczas wizyt i leczenia. Zdaniem Tallona nie może się to jednak odbywać kosztem zaufania do systemu ani poczucia bezpieczeństwa osób korzystających z opieki medycznej – czytamy.
Jak zauważa szef MHRA, obecne przepisy dotyczące wyrobów medycznych powstawały przede wszystkim z myślą o produktach, takich jak protezy stawu biodrowego czy kolanowego, a także prostszych wyrobach, w tym stetoskopach i plastrach. Obowiązujące regulacje mogą sprawdzać się w przypadku nieskomplikowanych systemów AI, na przykład służących do wykrywania znanych objawów na obrazach medycznych. Nie uwzględniają jednak specyfiki bardziej zaawansowanych modeli – czytamy.
Systemy AI różnią się od tradycyjnych wyrobów medycznych tym, że mogą nadal zmieniać swoje działanie po dopuszczeniu do stosowania. Zdaniem Tallona właśnie dlatego stworzenie skutecznych regulacji dla tej technologii jest wyzwaniem na całym świecie. Jak podkreśla, żaden kraj nie wypracował jeszcze systemu, który w pełni rozwiązywałby ten problem.
Raport przedstawia konkretne propozycje zmian w obowiązujących przepisach. Jedną z nich jest stałe monitorowanie produktów wykorzystujących AI oraz możliwość cofnięcia ich dopuszczenia do stosowania, jeśli działają nieprawidłowo lub z czasem tracą skuteczność. Pacjenci mieliby również prawo wiedzieć, czy w ich leczeniu wykorzystywana jest sztuczna inteligencja, a jeśli tak, to jakie narzędzia są stosowane.
Proponowane przepisy dawałyby też odpowiednim organom możliwość nakładania kar na twórców produktów wykorzystujących AI, jeśli nie spełniałyby one wymaganych standardów. Komisja proponuje również system „L plate”, wzorowany na oznaczeniach używanych przez osoby uczące się prowadzenia samochodu. Miałby on umożliwić pracownikom ochrony zdrowia testowanie nowych modeli AI pod ścisłym nadzorem.
Rozwiązania oparte na AI są już wykorzystywane w brytyjskiej podstawowej opiece zdrowotnej. Według doniesień około 40 proc. lekarzy GP w Wielkiej Brytanii korzysta z tzw. „AI scribes”, czyli narzędzi opartych na dużych modelach językowych (LLM). Pomagają one rejestrować przebieg konsultacji oraz przygotowywać na tej podstawie raporty.
Pacjenci mają obawy
Wykorzystywanie takich narzędzi może jednak wpływać na zachowanie pacjentów. Jak wykazało badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Edynburgu, osoby świadome tego, że ich rozmowa jest przetwarzana przez AI, mogą być mniej skłonne do ujawniania poufnych informacji, na przykład dotyczących historii nadużywania substancji psychoaktywnych – dowiadujemy się.
Profesor Henrietta Hughes, lekarka pierwszego kontaktu i członkini komisji pracującej nad raportem, powiedziała, że wielu jej pacjentów akceptuje wykorzystanie AI podczas konsultacji. Niektórzy wolą jednak zrezygnować z takiego rozwiązania. Jak podkreśliła Hughes, również taka decyzja jest w pełni uzasadniona. Przyznała również, że narzędzia typu „AI scribe” mogą popełniać błędy w sporządzanych notatkach, ale ich weryfikacja i poprawienie pozostają po stronie lekarza.
Obecnie sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie przede wszystkim przy zadaniach administracyjnych oraz wykrywaniu objawów pod nadzorem człowieka. Jednocześnie jej potencjał w ochronie zdrowia i badaniach medycznych budzi duże zainteresowanie. Profesor Alastair Denniston, okulista zaangażowany w prace komisji, określił tę technologię jako „wyjątkową szansę” dla medycyny. Jego zdaniem może ona okazać się przełomem na miarę takich osiągnięć jak antybiotyki czy rezonans magnetyczny. (ao)
Źródło: bbc.com, UK needs new laws for AI in healthcare, says watchdog, Zoe Kleinman, 10.09.2026
